asa4u.net

Homepage Voormalig-Nederlands Indie

Volgende Pagina


Indische Cultuur

Nederlands-IndiŽ wordt IndonesiŽ

Beknopte Geschiedenis (2)
 


De verrassende Japanse aanval op Pearl Harbour op
7
december 1941 betekende ook voor Nederlands-IndiŽ het begin van de Tweede Wereldoorlog.

In de Slag in de Java-zee op 28 februari 1942 verloor bijna de gehele geallieerde vloot het gevecht tegen de Japanners en ging het  ten onder. In razendsnel tempo zou IndiŽ daarna door de Japanners worden veroverd. Japan kon IndiŽ goed gebruiken vanwege zijn bodemschatten zoals olie, en als afzetgebied.

Op 8 maart 1942 gaven de Nederlandse strijdkrachten (het KNIL - het Koninklijk Nederlands-Indisch Leger) zich te Kalidjati over aan de Japanners. Het Koninkrijk der Nederlanden in Azie had opgehouden te bestaan.

Top


Slag in de Javazee 1942 - 01
 

Slag in de Java-zee


Dwangarbeiders werkend aan een spoorlijn.


Nu volgt er een periode van Japanse bezetting van Nederlands Indie. Alle Europese inwoners van Indie worden geinterneerd,  vrouwen en kinderen in kampen apart van de mannen die dwangarbeid verrichtten, o.a. bij de aanleg van de beruchte Birma spoorweg.

 

Links: Nederlandse dwangarbeiders


De strijd in de Pacific werd voortgezet door Amerikaanse troepen, aangevuld met militairen van o.a. AustraliŽ en Groot-BritanniŽ, alsook de militairen van de KNIL die naar Australie waren uitgeweken.  In een moeizame strijd die vele levens kostte, werd er in de Stille Oceaan eiland na eiland veroverd. IndiŽ echter werd links gelaten, want het hoofddoel Japan was.

Toen Europa in het voorjaar van 1945 al voor een groot deel bevrijd was, verwachtte men dat de oorlog in de Pacific zeker nog tot 1946 zou duren, want de Japansners bleken taaie, volhardende soldaten te zijn.

Top


Boten in de Javazee

 

 Kleine boten, ingezet bij
de Slag in de Javazee


De paddestoelvorm van de atoombom op Hirosjima

Hirosjima, 6 augustus 1945


Kort nadat de Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt op 12 april í45  overleed, werd er onder leiding van zijn opvolger Harry Truman in snel tempo verder gewerkt aan het ontwikkelen van een atoombom. Ondertussen werd duidelijk dat Japan alle geallieerden zou doden zodra Groot-Britannie of Amerika zou invallen. Na een eerste testbom op 16 juli 1945 in de woestijn van New-Mexico besloot Truman om deze bom te gebruiken tegen Japan.

Op 6 augustus werd Hirosjima binnen enkele seconden voor een groot deel weggevaagd.78.000 van de 340.000 inwoners waren op slag dood en in de eropvolgende maanden zpuden er nog eens 70.000 slachtoffers bijkomen. Nadat Nagasaki drie dagen later ook door een atoombom werd getroffen, zag de Japanse keizer Hirohito geen andere uitweg meer dan capitulatie en op 15 augustus 1945 geeft Japan zich over.

Top


Nu Japan verslagen was, ontstond er in IndiŽ een machtsvacuum: de Amerikaanse soldaten bevonden zich in andere delen van AziŽ, de KNIL-ambtenaren en militairen - net uit Japanse gevangenschap - waren nog niet in staat om hun taak weer op te nemen en Nederland had geen mankracht genoeg om een troepenmacht te sturen die het gezag van de Japanners kon overnemen.
Het voorlopige bestuur kwam toen in handen van de Britten.

Top

Rechts: Britten in aktie


Britse troepen in aktie


Soekarno, omrings door medewerkers, spreekt de 'proklamasi' uit.

Soekarno leest de proklamasi voor op 17-08-1945


Op 17 augustus 1945 grepen de Indische nationalisten Soekarno en Hatta hun kans waar om hun ideaal - een onafhankelijke Indonesische republiek van alle eilanden - te verwezenlijken en legden ze de onafhankelijkheidsverklaring af. Deze werd echter door Nederland niet erkend.
Nederland wilde namelijk de situatie van voor í42 herstellen en zond in november 1945 troepen naar Indie. Vastbesloten om zich neutraal op te stellen tussen Nederland en de Indische nationalisten, besloten de Britten evenwel om de Nederlandse troepen niet op Java toe te laten maar door te zenden naar Sumatra, Malakka en Thailand.

Top


Op Java heerste anarchie met.moordpartijen, intimidatiepraktijken en aanslagen. De nationalistische partij TNI. (Tentara Nasional Indonesia) voerde namelijk een felle guerrillastrijd tegen de plaatselijke bevolking, de IndiŽrs die voorheen met de Nederlanders samenwerkten en tegen de net uit de Japanse kampen teruggekeerde geÔnterneerden.

Omdat er ondertussen ook in de Britse kolonies, zoals India, problemen waren ontstaan, vertrokken de Britten in 1946 het land en kwam het bestuur weer bij Nederland terecht..

Top

Anti-Nederlandse demonstratie

Anti-Nederlandse demonstratie 19-09-1949
 


Billboard with text: we don't want the Dutch!Er Er heerste een anti-Nederlandse stemming en de
Indonesische jeugd werd hierin aangemoedigd.

Het nationalisme verspreidde zich als een olievlek over Java. De IndonesiŽrs traden keihard op tegen iedereen die niet 100% IndonesiŽr was. Vooral Indo-Europeanen (de latere Indischen), de IndonesiŽrs in het KNIL en de Chinezen kregen het zwaar te verduren omdat zij in Indonesische ogen dubbel fout: waren geweest, te weten als koloniale vijand en als collaborateur.

Sukarno spreekt het bestuur toe

 Soekarno spreekt het Congres van het
Indonesische Bestuur toe

Top 


De Bersiap-tijd

De tijd van de
felle onafhankelijkheidsstrijd wordt de Bersiap-tijd genoemd.
'Bersiap' betekent: wees paraat.

 Permoeda's, gewapende militair geschoolde
radicale jongeren
, hadden het met name op de Nederlander en de Indische-Nederlanders gemunt. Vanwege de soms zeer wrede praktijken zoals verbrandingen en onthoofdingen, kregen de Japanners
opdracht om deze zwaar bedreigde mensen in kampen te beschermen.
De beschermers waren dezelfde Japanners die nog maar zo kort ervoor jarenlang hun ergste vijand waren geweest.
 


Nederland wilde haar kolonie niet kwijt en zette 100.000 militairen in voor politionele acties in 1948 en '49

Eerste politionele actie

Tweede politionele actie


Groot-BritanniiŽ en de Verenigde Staten vreesden echter dat herstel van de koloniale verhoudingen het communisme in IndonesiŽ zou aanwakkeren en onder druk echter van de Verenigde Naties stemde Nederland uiteindelijk
in met
de erkenning van
IndonesiŽ. De ondertekening van de Soevereniteitsoverdracht volgde op 27 dember 1949.

Soevereniteitsopdracht

Soevereniteitsoverdracht.
Dr. W.Drees tekent in het Paleis op de Dam te Amsterdam op 30 december 1949 de soevereiniteitsoverdracht
met IndonesiŽ. Rechts naast koningin Juliana zit Mohammed Hatta.

Top

Bij de Soevereniteitsoverdracht kregen totoks - de volbloed Nederlander- en Indo-Europeanen twee jaar de tijd om te beslissen of zij de Nederlandse nationaliteit wilden behouden of het Indonesisch staatsburgerschap wilden aannemen (warga negara). 

Vanwege alle geweld was het niet verwonderlijk dat honderdduizenden het land ontvluchtten en elders hun toevlucht zochten. Omdat zij al de taal spraken, werd er met name voor Nederland als migratieland gekozen..
Er waren beduidend minder mensen die voor het Indonesisch staatsburgerschap kozen dan het Nederlandse kabinet verwacht had, namelijk 8% in plaats van 75%.

Tot aan 1958 zouden er rond 380.000 mensen hun zo geliefde land verlaten, per stoomboot of vliegtuig.
Soms was de boot te groot voor de toenmalige waterweg en moest het aanleggen in Southampton vanwaar de mensen op een kleinere boot overstapten om naar Nederland te kunnen gaan..

Top

Vrouwen en kinderen in de machineruimte van een schip

Elk plekje op de boot werd benut om er hangmatten
te bevestigen, zoals hier in de machinekamer.

Geschatte migranten::

1945-1948


1949-1956




1952-1956:


1957-1958


1961-1962


1957-1968

110.000 mensen repatrieren; de meesten aanvankelijk voor een dienstverlof.

102.000 mensen verlaten het land als gevolg van de soevereiniteitsoverdracht, voornamelijk KNIL-militairen en ambtenaren die hun werk in Indonesie moesten neerleggen.

88.000 mensen die om uiteenlopende redenen niet meteen op de gezagswisseling reageerden.

40.000 mensen
vertrekken vanwege de sterke anti-Nederlandse acties.

14.400 mensen verlaten Nieuw-Guinea (het huidige Irian Jaya)

5.000 'spijtoptanten'. Deze mensen kozen aanvankelijk voor de Indonesische nationaliteit, maar waren gedesillusioneerd omdat ze als onvolwaardig werden behandeld en vaak gediscrimineerd.

Top


Militairen op het ereveld in Semarang

Militairen op het ereveld in Semarang


Top

Links:
http://www.geocities.com/dutcheastindies/ (english)
http://members.lycos.nl/indisch/indonesie.htm (dutch)
 

asa4u.net

Homepage Voormalig-Nederlands Indie

Volgende Pagina